Wprowadzenie
Powiat zdołbunowski, znany do 1 stycznia 1925 roku jako powiat ostrogski, był jednym z kluczowych powiatów województwa wołyńskiego w okresie II Rzeczypospolitej. Jego siedzibą było miasto Zdołbunów, które pełniło istotną rolę administracyjną i kulturalną w regionie. Powiat ten miał nie tylko ciekawe uwarunkowania geograficzne, ale także bogatą strukturę demograficzną, w której znaczącą rolę odgrywały różne grupy etniczne. W artykule przyjrzymy się bliżej historii powiatu, jego podziałowi administracyjnemu oraz sytuacji ludnościowej.
Geografia i granice powiatu
Powiat zdołbunowski zajmował południowo-wschodnią część województwa wołyńskiego. Jego powierzchnia wynosiła 1.309 km², co czyniło go stosunkowo dużym obszarowo powiatem w tym regionie. Granice powiatu były wyraźnie określone: od zachodu sąsiadował z powiatem dubieńskim, od północy z powiatem rówieńskim, a na wschodzie graniczył z terytorium ZSRR. Od południa natomiast sąsiadował z powiatem krzemienieckim. Taka lokalizacja sprawiała, że Zdołbunów był ważnym punktem komunikacyjnym oraz handlowym w regionie.
Demografia i struktura społeczna
Według spisu ludności przeprowadzonego w 1931 roku, powiat zdołbunowski liczył 118.334 mieszkańców. Warto zauważyć, że gęstość zaludnienia wynosiła 88 osób na kilometr kwadratowy. Spośród całej populacji dominującą grupą etniczną była ludność ukraińska, która liczyła około 81,8 tysiąca osób, co stanowiło 69,1% wszystkich mieszkańców. Drugą co do liczebności grupą byli Polacy, których liczba wynosiła 17,9 tysiąca (15,1%). Oprócz tych dwóch głównych narodowości w powiecie żyli także Żydzi oraz inne mniejsze grupy etniczne.
Religia mieszkańców
Różnorodność etniczna powiatu zdołbunowskiego przekładała się również na bogactwo wyznaniowe jego mieszkańców. Największą grupę religijną stanowili prawosławni, których liczba wynosiła około 86.750 osób. Rzymski katolicyzm reprezentowało 17.901 mieszkańców, a unitarianzm jedynie 198 osób. Niewielkie grupy wyznawców innych religii obejmowały zarówno protestantów różnych tradycji (na przykład augsburskich i reformowanych), jak i Żydów, których liczba wynosiła 10.850 osób. Taka różnorodność wyznaniowa wpływała na życie społeczne i kulturalne powiatu oraz przyczyniała się do wzajemnych interakcji między różnymi grupami społecznymi.
Podział administracyjny powiatu
Powiat zdołbunowski składał się z kilku gmin, które pełniły funkcje administracyjne dla lokalnych społeczności. W jego skład wchodziło sześć gmin wiejskich oraz dwie gminy miejskie. Gminy wiejskie to Buderaż, Chorów, Mizocz, Nowomalin (z siedzibą w Międzyrzeczu), Sijańce oraz Zdołbica. Z kolei gminami miejskimi były Ostróg i Zdołbunów. Taki podział administracyjny umożliwiał skuteczne zarządzanie różnorodnymi potrzebami lokalnych mieszkańców i sprzyjał rozwojowi infrastruktury.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).