Paprotka zwyczajna – Polypodium vulgare
Paprotka zwyczajna, znana pod naukową nazwą Polypodium vulgare, to roślina należąca do rodziny paprotkowatych. Jest to gatunek o bogatej historii i wielkim znaczeniu zarówno w przyrodzie, jak i w kulturze ludowej. W przeszłości uważano ją za takson o szerokim zasięgu geograficznym, zwłaszcza na półkuli północnej. Obecnie wiadomo, że stanowi ona kompleks gatunków, z którego P. vulgare jest jednym z głównych przedstawicieli. Roślina ta ma szerokie zastosowanie – od ozdobnych po lecznicze, co czyni ją interesującym obiektem badań botanicznych.
Rozmieszczenie geograficzne
W przeszłości Polypodium vulgare było traktowane jako gatunek bardzo rozprzestrzeniony w różnych regionach północnej części globu. Obecnie wiadomo, że jego zasięg obejmuje niemal całą Europę, z wyjątkiem niektórych wysp Morza Śródziemnego oraz zachodnią Azję, sięgając na wschodzie po północno-zachodnie Chiny i Buriację w Rosji. Zaskakujące jest jednak występowanie tego gatunku w oddalonych rejonach, takich jak południowa Afryka czy Wyspy Kerguelena. Paprotka zwyczajna została również introdukowana w Nowej Zelandii.
W Polsce P. vulgare jest rośliną powszechną, szczególnie w górach, gdzie można ją spotkać na wielu siedliskach. Jednakże w niektórych regionach, takich jak północna część województwa podkarpackiego czy niektóre obszary mazowieckiego i podlaskiego, może być rzadsza lub wręcz nieobecna.
Morfologia paprotki zwyczajnej
Kłącze
Kłącze paprotki zwyczajnej jest czołgające się i spłaszczone, osiągające długość do 40 cm oraz grubość do 7 mm. Pokryte jest złotobrunatnymi łuskami o różnorodnych kształtach – od szczeciniastych do lancetowatych. Te łuski mają wyraźne wyrostki, co nadaje im charakterystyczny wygląd.
Liście
Liście wyrastają pojedynczo w dwóch szeregach z górnej strony kłącza. Charakteryzują się długim ogonkiem o długości od 5 do 10 cm oraz wyjątkowo ciemnozieloną blaszko liściową, która może osiągnąć nawet 60 cm długości. Blaszka liściowa ma kształt lancetowaty i jest pierzastosieczna oraz zimotrwała. Odcinki liściowe są całobrzegie lub lekko piłkowane na brzegach.
Zarodnie
Zarodnie paprotki zwyczajnej tworzą się na spodniej stronie blaszki liściowej w grupach zwanych kupkami. Oprócz charakterystycznego układu zarodni, wyróżniają je także ich zmiany kolorystyczne – początkowo zielone, z czasem stają się złote, a później brązowe.
Biologia i rozwój paprotki
Paprotka zwyczajna jest hemikryptofitem, co oznacza, że jej pąki zimują na kłączu pokrytym sterylnymi liśćmi. Wiosną zaczynają rozwijać się nowe liście, a proces zarodnikowania ma miejsce od lipca do zimy. Zarodniki tej rośliny wykazują zdolność do kiełkowania przez wiele lat, chociaż ich żywotność maleje z upływem czasu.
W sprzyjających warunkach zarodniki kiełkują po około 10 dniach od rozsiania. W pierwszych dniach od kiełkowania powstaje podstawowa komórka przedrośla, która przekształca się w struktur
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).