Getto w Rembertowie
Getto w Rembertowie, które zostało utworzone przez niemieckich okupantów, funkcjonowało w latach 1940-1942, a jego historia jest tragiczna i pełna bólu. Rembertów, obecnie dzielnica Warszawy, stał się miejscem, gdzie niemal cała żydowska społeczność została zniszczona. Przez getto przeszło od 1400 do 2000 Żydów, z których większość znalazła śmierć w obozach zagłady, głównie w Treblince. Zaledwie nielicznym udało się przeżyć wojnę.
Utworzenie getta i jego struktura
Na podstawie zarządzenia gubernatora dystryktu warszawskiego Ludwiga Fischera z 2 października 1940 roku, Rembertów został wyznaczony jako miejsce dla getta żydowskiego. W wyniku tego dekretu wydzielono obszar kilku ulic, który otoczono płotem z drutu kolczastego. Granice getta biegły wzdłuż ulic Franciszka Żwirki i Mariańskiej oraz innych okolicznych dróg. Wewnątrz tej strefy znajdowały się domy, a także siedziba Judenratu, która mieściła się przy ulicy Artyleryjskiej.
W getcie ustanowiono również żydowską policję, której zadaniem było kontrolowanie mieszkańców i utrzymywanie porządku wewnętrznego. Niestety, brutalne metody stosowane przez niemieckich żandarmów oraz lokalnych kolaborantów przyczyniły się do cierpień Żydów. Zwłaszcza komendant getta, podoficer Gustaw Chwast, zasłynął ze szczególnej okrucieństwa.
Życie codzienne w getcie
Mimo tragicznych warunków życia, mieszkańcy Rembertowa starali się wzajemnie wspierać. Polskie Państwo Podziemne zorganizowało tajną akcję dożywiania Żydów. Piekarze z Rembertowa piekli chleb dla głodujących sąsiadów, a harcerki były odpowiedzialne za dostarczanie żywności do getta. Była to odważna forma solidarności w obliczu okrutnej rzeczywistości okupacji.
Jednakże życie w getcie było naznaczone strachem i niepewnością. Warunki sanitarno-epidemiologiczne były skandaliczne, a brak jedzenia prowadził do śmierci wielu ludzi z głodu lub chorób.
Likwidacja getta
Początek likwidacji getta miał miejsce pod koniec sierpnia 1942 roku, kiedy to Niemcy rozpoczęli wielką akcję deportacyjną na terenie całego dystryktu warszawskiego. 20 sierpnia do Rembertowa wkroczyła niemiecka żandarmeria wspierana przez litewskich kolaborantów oraz polską granatową policję. Mieszkańców getta zmuszono do stawienia się na skraju miasta, gdzie przeprowadzono brutalną selekcję.
Osoby starsze i chore zostały rozstrzelane na miejscu, a resztę Żydów zmuszono do marszu w kierunku Falenicy. Droga ta była pełna tragedii; wielu Żydów zostało zamordowanych przez eskortujących ich żandarmów za opóźnianie marszu lub brak sił do dalszej drogi. Kolumna dotarła na stację kolejową w Falenicy, gdzie wszyscy zostali załadowani do wagonów towarowych i wysłani do Treblinki.
Getto szczątkowe
Po likwidacji głównego getta w Rembertowie, Niemcy postanowili utworzyć tzw. „getto szczątkowe”, które miało funkcjonować od listopada 1942 roku do czerwca 1943 roku. W jego ramach umieszczono około 200 mężczyzn zmuszonych do niewolniczej pracy w lokalnych fabrykach am
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).