Czepiak czarnoręki – fascynujący gatunek ssaka naczelnego
Czepiak czarnoręki, znany jako Ateles geoffroyi, to interesujący gatunek ssaka naczelnego, który należy do podrodziny czepiaków (Atelinae) w obrębie rodziny czepiakowatych (Atelidae). Ten wyjątkowy małpi gatunek jest szeroko rozpowszechniony w rejonach Ameryki Środkowej, a jego charakterystyczne cechy oraz sposób życia czynią go obiektem badań biologów i miłośników przyrody. W artykule tym przyjrzymy się bliżej taksonomii, morfologii, ekologii oraz zagrożeniom, z jakimi boryka się czepiak czarnoręki.
Taksonomia i historia odkrycia
Po raz pierwszy czepiak czarnoręki został opisany w 1820 roku przez niemieckiego przyrodnika Heinricha Kuhla, który nadał mu nazwę Ateles geoffroyi. Kuhl nie wskazał jednak miejsca typowego dla tego gatunku. Dopiero w 1944 roku Remington Kellogg i Edward Alphonso Goldman wyznaczyli San Juan de Nicaragua w Nikaragui jako miejsce typowe. Holotyp to dorosła samica, która została pozyskana z menażerii w Paryżu. Czepiak czarnoręki jest gatunkiem o dużej zmienności zarówno pod względem cech morfologicznych, jak i rozmieszczenia geograficznego, co sprawia, że jego taksonomia może wymagać dalszej rewizji.
W przeszłości wyróżniano nawet do ośmiu podgatunków czepika czarnorękiego, takich jak A. g. azuerensis, A. g. frontatus czy A. g. vellerosus. Jednak na podstawie badań molekularnych niektóre z tych podgatunków zostały uznane za synonimy innych, co dodatkowo komplikuje klasyfikację tego gatunku.
Geograficzny zasięg występowania
Czepiak czarnoręki występuje w różnych rejonach Ameryki Środkowej w zależności od podgatunku. Na przykład A. geoffroyi geoffroyi zamieszkuje południową i południowo-wschodnią Nikaragu, a być może także północną Kostarykę. Z kolei A. geoffroyi azurensis można spotkać w południowo-środkowej Panamie, głównie na zachodniej stronie półwyspu Azuero.
Inne podgatunki mają swoje specyficzne zasięgi: A. g. frontatus można znaleźć w północnej i zachodniej Nikaragui oraz północno-zachodniej Kostaryce, podczas gdy A. g. grisescens występuje w okolicach południowej Panamy i północno-zachodniej Kolumbii. Czepik panamski (A. g. ornatus) zamieszkuje środkowo-wschodnią Kostarykę i Panamę, a A. g. vellerosus rozprzestrzenił się na wschodnie i południowo-wschodnie tereny Meksyku oraz Belize, Gwatemali, Salwadoru i Hondurasu.
Morfologia i zachowanie
Czepiak czarnoręki charakteryzuje się wyraźnym dymorfizmem płciowym pod względem wielkości ciała. Samice osiągają długość od 31 do 45 cm, podczas gdy samce mają od 39 do 63 cm długości (bez ogona). Ogon jest bardzo długi – u samic wynosi od 64 do 75 cm, a u samców od 70 do 86 cm. Waga ciała również różni się pomiędzy płciami: samice ważą od 6 do 9,4 kg, a samce od 7,4 do 9 kg.
Ubarwienie czepika czarnorękiego może przybierać różne odcienie – od złotobrązowego przez czerwony aż po ciemnobrą
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).